ഒരു വർഷം മുൻപുള്ള ഒരു ജൂലൈ മാസം… ആർത്തലച്ചെത്തിയ മഴയോടൊപ്പം ഒരു നാടിന്റെ ഹൃദയം പിളർത്തിക്കൊണ്ട് മണ്ണും കല്ലും കുത്തിയൊലിച്ചെത്തിയ ആ രാത്രിയുടെ ഓർമ്മകൾക്ക് ഇന്നും നടുക്കത്തിന്റെ തണുപ്പുണ്ട്. ഒരു വർഷം കടന്നുപോകുമ്പോൾ, കാലം മായ്ക്കാത്ത ചില മുറിവുകളും, ആ മുറിവുകളെ കരുതലുകൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുമായി വയനാട് നമ്മെ നോക്കുകയാണ്. ഇതൊരു അനുസ്മരണം മാത്രമല്ല, നാം പഠിച്ച പാഠങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുനർവിചിന്തനം കൂടിയാണ്.
ആ രാത്രിയിൽ ഇല്ലാതായത് കുറേ വീടുകൾ മാത്രമല്ല, തലമുറകൾ കൈമാറിവന്ന സ്വപ്നങ്ങളും ഓർമ്മകളുമായിരുന്നു. പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ നിലവിളികൾ മഴയുടെ ശബ്ദത്തിൽ അലിഞ്ഞുപോയപ്പോൾ, നിസ്സഹായതയുടെ ആഴമെന്തെന്ന് ഒരു നാട് മുഴുവൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. പുതപ്പിനടിയിലെ സുരക്ഷിതത്വത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് വലിച്ചെറിയപ്പെട്ട ജീവിതങ്ങൾ ഇന്നും തീരാവേദനയാണ്. ആ ദുരന്തഭൂമിയിൽ നിന്ന് കേട്ട ഓരോ വാർത്തയും കേരളത്തിന്റെ നെഞ്ചിലാണ് തറച്ചത്.
പക്ഷേ, ഇരുട്ടിനും ഭയത്തിനും മുകളിൽ മനുഷ്യത്വം ഉണർന്നുപ്രവർത്തിച്ച കാഴ്ചയായിരുന്നു പിന്നീട് ലോകം കണ്ടത്. സ്വന്തം ജീവൻ പോലും പണയപ്പെടുത്തി ഓടിയെത്തിയ രക്ഷാപ്രവർത്തകരും, ജാതിയും മതവും മറന്ന് കൈകോർത്ത നാട്ടുകാരും, രാവും പകലും വിശ്രമമില്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ച സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും ഒരു ദുരന്തമുഖത്ത് കേരളം എങ്ങനെ ഒന്നാകുന്നു എന്നതിന്റെ നേർസാക്ഷ്യമായി. ചെളിയിൽ പുതഞ്ഞുപോയ ഓരോ ജീവനും താങ്ങായ ആ കൈകളിൽ ഒരു നാടിന്റെ മുഴുവൻ പ്രാർത്ഥനയുമുണ്ടായിരുന്നു. ആ ഒത്തൊരുമയാണ് വയനാടിന്റെ അതിജീവനത്തിന് അടിത്തറ പാകിയത്.
ഇന്ന്, പുതിയ വീടുകൾ ഉയർന്നു, ജീവിതം ഒരുവിധം സാധാരണ നിലയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. എന്നാൽ, നഷ്ടപ്പെട്ട മണ്ണിൽ ഉപേക്ഷിച്ചുപോന്ന ഓർമ്മകളുടെ ഭാരം പേറിയാണ് ഓരോ അതിജീവിതനും മുന്നോട്ട് നടക്കുന്നത്. വീണ്ടെടുത്ത ജീവിതത്തിലും അവർക്ക് നഷ്ടമായത് അവരുടെ ലോകം തന്നെയാണ്. സർക്കാരിന്റെയും സുമനസ്സുകളുടെയും സഹായങ്ങൾ അവർക്ക് അഭയമൊരുക്കിയെങ്കിലും, മനസ്സിനേറ്റ മുറിവുകൾ ഉണങ്ങാൻ ഇനിയും കാലം വേണ്ടിവരും.
ഈ ഒന്നാം വാർഷികം നമ്മോട് ചില കടുത്ത ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രകൃതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പുകളെ നാം ഇനിയും അവഗണിക്കുകയാണോ? മലനിരകളുടെ നെഞ്ച് പിളർത്തുന്ന അശാസ്ത്രീയ നിർമ്മാണങ്ങളും, മാറുന്ന കാലാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലായ്മയും ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങൾക്ക് വളമാകുന്നുണ്ടോ? ഒരു ദുരന്തമുണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രം ഉണരുന്ന ശീലത്തിൽ നിന്ന് മാറി, സുരക്ഷിതമായ ഭാവിക്കായി നാം എന്ത് മുൻകരുതലുകളാണ് എടുക്കുന്നത്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സത്യസന്ധമായ ഉത്തരം കണ്ടെത്താതെ വയനാടിന് നാം നൽകുന്ന ആദരാഞ്ജലികൾ പൂർണ്ണമാകില്ല.
നഷ്ടപ്പെട്ടവരെ ഓർത്ത് വേദനിക്കുമ്പോഴും, അതിജീവിച്ചവരുടെ പോരാട്ടങ്ങളെ ആദരിക്കുമ്പോഴും, ഈ ദുരന്തം ഒരു പാഠപുസ്തകമായി നമുക്ക് മുന്നിലുണ്ട്. ഇനിയൊരു ഉരുൾപൊട്ടൽ ആരുടെയും ഉറക്കം കെടുത്താതിരിക്കാൻ, പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങി ജീവിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം നാം ഓരോരുത്തരും തിരിച്ചറിയണം. ആ തിരിച്ചറിവാകട്ടെ ഈ ദിനത്തിലെ നമ്മുടെ പ്രതിജ്ഞ. ആ കരുതലാകട്ടെ വയനാടിന് നാം നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഉറപ്പും.