എന്താണ് പസഫിക് അഗ്നിവലയം? റഷ്യയെയും ജപ്പാനെയും വിറപ്പിച്ച ഭൂകമ്പത്തിന് പിന്നിലെ ശക്തി

റഷ്യയിലും ജപ്പാനിലും ഉണ്ടായ ശക്തമായ ഭൂചലനത്തിനും സുനാമിക്കും പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണം പസഫിക് അഗ്നിവലയം (Pacific Ring of Fire) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രതിഭാസമാണ്. ലോകത്തിലെ 90% ഭൂകമ്പങ്ങൾക്കും 75% സജീവ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്ന ഈ മേഖലയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കാം.

എന്താണ് പസഫിക് അഗ്നിവലയം?

പസഫിക് സമുദ്രത്തിന് ചുറ്റുമായി കുതിരലാടത്തിന്റെ ആകൃതിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, ഏകദേശം 40,000 കിലോമീറ്റർ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന അതിവിശാലമായ ടെക്ടോണിക് ബെൽറ്റാണ് പസഫിക് അഗ്നിവലയം. കിഴക്കൻ ഏഷ്യ, പടിഞ്ഞാറൻ അമേരിക്ക, നിരവധി പസഫിക് ദ്വീപുകൾ എന്നിവയുടെ തീരങ്ങളിലൂടെ ഇത് കടന്നുപോകുന്നു. ജപ്പാൻ, ഇന്തോനേഷ്യ, ഫിലിപ്പീൻസ്, ന്യൂസിലൻഡ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ഈ മേഖലയിൽ 450-ൽ അധികം സജീവവും നിർജീവവുമായ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുണ്ട്. ഭൂമിയുടെ ഫലകങ്ങൾ (Tectonic Plates) തമ്മിൽ കൂട്ടിമുട്ടുന്ന അതിർവരമ്പുകളിലാണ് ഈ വലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പസഫിക് ഫലകം, വടക്കേ അമേരിക്കൻ, തെക്കേ അമേരിക്കൻ, ഓസ്ട്രേലിയൻ, യുറേഷ്യൻ തുടങ്ങിയ വലിയ ഫലകങ്ങളുമായി ഇവിടെ കൂട്ടിമുട്ടുന്നു. ഒരു ഫലകം മറ്റൊന്നിനടിയിലേക്ക് തെന്നിമാറുന്ന (Subduction) പ്രതിഭാസമാണ് ഇവിടുത്തെ അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനങ്ങൾക്കും ഭൂചലനങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നത്.

ഭൂചലനങ്ങളും സുനാമിയും

അഗ്നിവലയത്തിലെ ഫലകങ്ങൾ നിരന്തരം ചലിക്കുകയും പരസ്പരം ഉരസുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ, വലിയ തോതിൽ ഊർജ്ജം സംഭരിക്കപ്പെടുകയും അത് ഭൂകമ്പങ്ങളായി പുറന്തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങളിൽ പലതും ഈ മേഖലയിലാണ് സംഭവിച്ചത്.

കടലിനടിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന ശക്തമായ ഭൂചലനങ്ങളോ അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനങ്ങളോ ആണ് സുനാമിക്ക് കാരണമാകുന്നത്. ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ സമുദ്രജലത്തെ വലിയ തോതിൽ മുകളിലേക്ക് തള്ളുകയും, അത് അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭീമാകാരമായ തിരമാലകളായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. 2011-ൽ ജപ്പാനിലുണ്ടായ 9.0 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂകമ്പവും അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ സുനാമിയും ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ്.

ഇന്ത്യയും അഗ്നിവലയവും

ഇന്ത്യൻ ഫലകത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യ പസഫിക് അഗ്നിവലയത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭാഗമല്ല. എന്നാൽ, ഇതിന്റെ സ്വാധീനം ഇന്ത്യയിലും അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് സുനാമികളിലൂടെ. 2004-ൽ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലുണ്ടായ സുനാമിക്ക് കാരണം അഗ്നിവലയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ടെക്ടോണിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായ സുമാത്രയ്ക്ക് സമീപമുണ്ടായ ഭൂകമ്പമായിരുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരങ്ങളിലും ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിലും കനത്ത നാശം വിതച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ ഏക സജീവ അഗ്നിപർവ്വതമായ ആൻഡമാനിലെ ബാരൻ ദ്വീപും ഈ ടെക്ടോണിക് സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.